profile

Stoic Journal

Κάθε μέρα στέλνω ένα δωρεάν email με τις αρχές του Στωικισμού.

Featured Post

Ο Ζήνων έχασε τα πάντα. Μετά άνοιξε ένα βιβλίο.

Γύρω στο 300 π.Χ., ένας νεαρός έμπορος από την Κύπρο φτάνει στην Αθήνα με πλοίο γεμάτο ολόχρωμη πορφύρα, το πολυτιμότερο βαφικό υλικό της εποχής. Το πλοίο βυθίζεται. Το φορτίο χάνεται. Ο Ζήνων χάνει τα πάντα σε μια νύχτα. Μπορούσε να επιστρέψει στην Κύπρο. Να ζητήσει βοήθεια. Να ξεκινήσει πάλι ως έμπορος. Αντ' αυτού, μπαίνει σε ένα βιβλιοπωλείο στην Αθήνα. Πιάνει τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα, τις ιστορίες για τον Σωκράτη. Διαβάζει. Και ρωτάει τον βιβλιοπώλη: «Πού βρίσκω τέτοιους ανθρώπους...

Το 65 μ.Χ., ο Σενέκας είναι 69 ετών, άρρωστος, και μόλις έχει μάθει ότι ο Νέρωνας, ο μαθητής του, ο αυτοκράτορας που ο ίδιος βοήθησε, έχει διατάξει τον θάνατό του. Θα μπορούσε να ικετεύσει. Να γράψει επιστολή αφοσίωσης. Ήξερε καλά πώς λειτουργεί η εξουσία. Είχε ζήσει μέσα σε αυτήν για δεκαετίες, είχε γράψει γι' αυτήν, είχε επιβιώσει από αυτήν. Αντ' αυτού, διάλεξε τις φλέβες του. Αλλά αυτό που κάνει τη στιγμή αυτή ιστορική δεν είναι ο θάνατός του. Είναι αυτό που είπε λίγο πριν: «Ανέκαθεν ζούσα...

Ήταν αυτοκράτορας. Ο πιο ισχυρός άνθρωπος στον κόσμο και ταυτόχρονα ο πιο εκτεθειμένος. Κάθε απόφαση που έπαιρνε σχολιαζόταν. Κάθε κίνησή του ερμηνευόταν. Ο Ρωμαϊκός κόσμος είχε γνώμη για τα πάντα: για το πώς διοικούσε, για το πώς μιλούσε, για το αν άρεσε ή αν εκνεύριζε. Οι σύμβουλοι τον επαινούσαν στο πρόσωπό του και τον υπέσκαπταν από πίσω. Οι πολέμιοί του τον πολεμούσαν, και στο πεδίο και με λόγια. Και ο Μάρκος; Έγραφε κρυφά στα Εις Εαυτόν που δεν προόριζε για κανέναν άλλο εκτός από τον...

Το 64 μ.Χ., η Ρώμη καίγεται. Εννέα μέρες και εννέα νύχτες. Δεκατέσσερις συνοικίες. Τρεις ισοπεδώνονται εντελώς. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι χάνουν τα πάντα μέσα σε μια νύχτα. Μακριά, στη Γαλατία, η Λυών στα αρχαία το Lugdunum ακούει τα νέα. Δεν είχε καμία υποχρέωση. Καμία συμφωνία. Κανείς δεν την πίεζε. Κι όμως, οι πολίτες της μάζεψαν ένα σημαντικό ποσό και το έστειλαν στη Ρώμη για τα θύματα. Ένα χρόνο αργότερα, η Λυών καίγεται κι αυτή. Ο Νέρων, ο γνωστός Νέρων, όχι κάποιος ενάρετος...

Είναι περίπου 300 π.Χ. Ένα εμπορικό πλοίο βουλιάζει στο Αιγαίο. Ο Ζήνων ο Κιτιεύς, έμπορος, πετυχημένος, με φορτίο πολύτιμης πορφύρας χάνει τα πάντα σε λίγα λεπτά. Καμία προειδοποίηση. Καμία δεύτερη ευκαιρία. Το φορτίο, τα χρήματα, η ζωή που είχε χτίσει όλα στον βυθό. Φτάνει στην Αθήνα σχεδόν με άδεια χέρια. Μπαίνει τυχαία σε ένα βιβλιοπωλείο. Διαβάζει τον Σωκράτη. Και κάτι αλλάζει. Δεν ψάχνει για παρηγοριά. Δεν ψάχνει για νόημα στην καταστροφή. Ψάχνει για εργαλεία. Και τα βρίσκει. Χρόνια...

Ήταν η εποχή του Ζήνωνα. Στη Ποικίλη Στοά της Αθήνας, ένας από τους πιο ταλαντούχους μαθητές του, ο Αρίστων ο Χίος έφτιαχνε τη δική του θέση. Ο Αρίστων ήταν έξυπνος. Ίσως πολύ έξυπνος. Πίστευε ότι ένας αληθινά εκπαιδευμένος άνθρωπος δεν χρειάζεται υπενθυμίσεις. Δεν χρειάζεται ρήσεις στον τοίχο, δεν χρειάζεται αποφθέγματα που τα επαναλαμβάνει πριν τον ύπνο, δεν χρειάζεται «κουτσομπολιό» από νεκρούς φιλοσόφους. Αν πρέπει να σου θυμίζουν τι πρέπει να κάνεις, τότε δεν το έχεις μάθει πραγματικά....

Είναι 170 μ.Χ. Ο Μάρκος Αυρήλιος κάθεται στη σκηνή του, στα σύνορα του Δούναβη. Γύρω του, ένας στρατός που χάνει ανθρώπους από λοιμό και όχι από μάχη. Ένα σώμα διοικητών που δεν συνεννοείται. Συγκλητικοί στη Ρώμη που τον υπονομεύουν πίσω από την πλάτη του. Θα μπορούσε να αφιερώσει τις νύχτες του αναλύοντας: Ποιος έφταιξε για την επιδημία; Γιατί ο τάδε στρατηγός δεν εκτελεί εντολές; Τι σκέφτονται οι εχθροί μου στη Σύγκλητο; Δεν το έκανε. Άνοιξε το ημερολόγιό του και έγραψε για τον ίδιο τον...

180 μ.Χ. Ρώμη. Ο Μάρκος επιστρέφει θριαμβευτής. Μαρμάρινη στήλη 39 μέτρων υψώνεται προς τιμήν του. Το πλήθος στο Κολοσσαίο ουρλιάζει. οδηγοί, φρουρά, παρελάσεις, επευφημίες. Και εκείνος το βράδυ ανοίγει το ημερολόγιό του και γράφει όχι για τη νίκη, αλλά για τη ματαιότητά της. «Ποιος θυμάται σήμερα τον Βεσπασιανό; Ποιος νοιάζεται για τις νίκες του Αλεξάνδρου;» Δεν το έγραφε από μελαγχολία. Το έγραφε ως εργαλείο για να μην τον παρασύρει η λαμπρότητα της στιγμής μακριά από αυτό που είχε...

161 μ.Χ. Ο Μάρκος μόλις έγινε αυτοκράτορας. Ο πιο ισχυρός άνθρωπος στον γνωστό κόσμο και ταυτόχρονα ο πιο πολιορκημένος. Γύρω του: σύμβουλοι που σχεδιάζουν. Στρατηγοί που ανταγωνίζονται. Συγκλητικοί που χαμογελάνε μπροστά και υπονομεύουν πίσω. Στα σύνορα: βάρβαροι. Στο παλάτι: κάτι χειρότερο. Τα Ημερολόγιά του δεν είναι αρχείο νικών. Είναι αρχείο εκπαίδευσης: «Θα με χτυπήσουν. Θα με γρατζουνίσουν. Θα με χτυπήσουν στο κεφάλι.» Το έγραφε για να το θυμάται όχι για να παραπονεθεί. Για να μην τον...

3ος αιώνας π.Χ. Ανοιχτά της Αττικής. Ένα πλοίο βυθίζεται. Μέσα του: η περιουσία ενός εμπόρου από την Κύπρο. Χρόνια δουλειάς. Η ταυτότητά του. Το μέλλον που είχε σχεδιάσει. Ο Ζήνων βγαίνει στην παραλία μόνος. Άφραγκος. Άγνωστος. Στην Αθήνα, μια πόλη που δεν τον γνωρίζει και δεν του χρωστάει τίποτα. Θα μπορούσε να γυρίσει στην Κύπρο. Να ζητήσει βοήθεια. Να πει στον εαυτό του ότι η μοίρα τον χτύπησε άδικα και να το πιστέψει. Αντ' αυτού μπήκε σε ένα βιβλιοπωλείο, διάβασε για τον Σωκράτη, και...